و بر عبد هم تحصيل آنها لازم نيست بلكه اگر خودبخود حاصل شد وجوب مىآيد و الّا فلا [ مشروح اين مطالب در علم اصول بيان شده ] ب : قدرت در تقسيمى سه شعبه پيدا مىكند : 1 - قدرت عقليّه يعنى عقلا و بالدقة العقليّه انسان قادر باشد در مقابل كسى كه بكلّى عاجز و ناتوان است و عند العقل مقدور بلا واسطه يا مع الواسطه هردو مقدور است . 2 - قدرت عرفيّه يعنى اينكه عرف و عقلاء هم قضاوت كنند كه فلانى قادر است و عند العرف قدرت فعليّه و حاليه معتبر است تا بالفعل بر او قادر اطلاق شود و قدرت بالقّوة و مع الواسطه كافى نيست . 3 - قدرت شرعيّه يعنى قدرتى كه در ظاهر خطاب و لسان دليل اخذ شده مثل تمكّن از نصاب در زكات و خمس ، استطاعت در حج و . . . با حفظ دو نكته مرحوم سبزوارى مىفرمايد : « 1 » در ما نحن فيه [ كه ولايت مقدّمهء امر به معروف و نهى از منكر است ] قول به وجوب قبول ولايت ، قولى نيكو و پسنديده است به شرط اينكه ما از خارج و در باب امر به معروف و نهى از منكر احراز كنيم كه وجوب امر به معروف و نهى از منكر يك وجوب مطلق است و مشروط به قدرت فعليّهء حاليّه [ قدرت عرفى ] نيست ، يعنى ثابت شود كه چون امر به معروف از اين ناحيه مطلق است و همين اندازه كه قدرت عقلى بود وجوب مىآيد چه قدرت عرفى باشد يا خير . اگر اين معنى ثابت شد مىگوئيم : قانون واجب مطلق آنست كه مقدّماتش لازم التحصيل است . پس تحصيل قدرت براى اين منظور [ يعنى امر به معروف كردن ] از باب مقدّمه لازم خواهد بود ، و تحصيل آن به قبول ولايت عن الجائر است ، پس ولايت هم واجب خواهد بود .

--> ( 1 ) كفاية الاحكام ص 88 .